(fot. cs)
Chyba najważniejszym kryterium rozpoznania czy dana grupa religijna prezentuje zdrową czy zaburzoną religijność, jest to, czy prowadzi człowieka do autentycznego rozwoju i wolności, czy też w jakiś sposób go ogranicza wdrukowując w niego różne lęki.
Nie chodzi tu oczywiście o wolność w sensie absolutnym, czy też swoiście pojętą wolność „od wartości” czyli swawolę, ale o „wolność dziecka Bożego”, o której mówił św. Paweł: „Wszystko mi wolno, ale nie wszystko przynosi korzyść” (1 Kor 6, 12 a).
Jeśli ktoś natrafia na kierownika duchowego, spowiednika czy też lidera, który chce bezpośrednio wpływać na jego osobiste decyzje życiowe, taka „pomoc duchowa” zaczyna być nadużyciem. Dotyczy to także wyboru powołania, który powinien odbywać się w pełnym poszanowaniu osobistej wolności.
Święty Ignacy Loyola pisze, że zwłaszcza w takim przypadku kierownik duchowy winien być, „jak języczek u wagi, niech dozwoli Stwórcy działać bezpośrednio ze swoim stworzeniem, a stworzeniu ze swoim Stwórcą i Panem” (ĆD, 15). A spotykałem osoby, którym ktoś kiedyś zasugerował wybór konkretnego powołania podpierając się rzekomym autorytetem Bożej inspiracji i później dana osoba lata całe musiała zmagać się z poczuciem winy, że nie wypełniła Bożego nakazu i okazała się niewierna…
Kierownik duchowy, spowiednik czy lider grupy nie może usiłować wchodzić w Boże kompetencje, ale jego pomoc powinna zmierzać jedynie do tego, aby pomóc podopiecznemu spotkać się z Bogiem osobiście i otworzyć się na Jego prowadzenie, bez różnorakich zniekształceń Jego obrazu.
Psychoterapia, która z kolei stanowi pomoc psychologiczną w przekraczaniu różnorakich emocjonalnych ograniczeń, domaga się dodatkowego kryterium profesjonalizmu, jakim jest zachowanie neutralności światopoglądowej. Jeśli psychoterapeuta ma naprawdę pomóc pacjentowi, musi przyjąć rolę kogoś, kto wspiera podopiecznego w procesie coraz lepszego rozumienia samego siebie i własnych mechanizmów psychologicznych. Wyklucza to jakiekolwiek wysiłki wpływania na decyzje klienta i usilne nakłanianie go do czegokolwiek. A zatem kryterium prowadzenia pacjenta do dobrze rozumianej wolności i tu jest obowiązujące.
Temat psychomanipulacji z poprzedniego wpisu okazał się na tyle nośny, że zostałem zaproszony do Radia Nowohuckiego na nagranie audycji na ten temat. Rozmawialiśmy o tym, czym jest psychomanipulacja i jak ją rozpoznać. Jak dokonuje się w różnych grupach destrukcyjnych i czy można ją spotkać także we wspólnotach kościelnych?
Premiera audycji: 2 grudnia 2015 o godz. 19.00.
Zapraszam.